• 1
  • 2
  • 3

Złów i uwolnij

Zasady Catch & Release, cz.2


WĘDKARSTWO C&R: PRZEGLĄD Z WYTYCZNYMI DOTYCZĄCYMI SPOSOBÓW
WŁAŚCIWEGO OBCHODZENIA SIĘ Z RYBAMI
- kontynuacja

title eng

Krwawienia
Myers i Poarch (2000) odkryli, że pojawienie się krwawień u zaciętych bassów wielkogębowych (largemouth bass) było związane z ich śmiertelnością i z umiejscowieniem haczyka. Z 19 krwawiących ryb 47% zginęło, podczas gdy ten sam wskaźnik u ryb niekrwawiących wynosił tylko 20%. Krwawienie było obserwowane u 48% ryb zaciętych w gardle i 50% ryb zaciętych w skrzelach, podczas gdy jedynie 1% ryb krwawiło po zacięciu w paszczy. Analogicznie, wyniki badań nad lipieniem arktycznym (arctic grayling) wskazują na związek pomiędzy intensywnością krwawienia a umiejscowieniem haczyka, jednakże w tym badaniu nie było związku między śmiertelnością, a intensywnością krwawienia (Clark, 1991). Natomiast Schisler i Bergensen (1996) odkryli, że śmiertelność u pstrągów tęczowych (rainbow trout) był znacząco powiązana z intensywnością krwawienia. Ich model przewidział, że prawdopodobieństwo śmiertelności wzrasta od 16% w przypadku braku występowania krwawień do 40% przy krwawieniach obfitych. Odkryto także, że śmiertelność była znacząco powiązana z krwawieniem u ryb z gatunku cutthroat trout. Poziom śmiertelności wynosił 6,5% u ryb niekrwawiących, do 52,8% u ryb krwawiących (Pauley i Thomas, 1993). Wszystkie te badania wskazują, że ryzyko śmiertelności u ryb wzrasta w przypadku występowania krwawień u ryb i dlatego też, wędkarze powinni rozważyć zatrzymanie ryb obficie krwawiących.

Głębokość złowienia
Kiedy ryby są złowione i szybko wyholowane z głębokiej wody, mogą powstać obrażenia wywołane dekompresją. Dekompresja może spowodować znaczne rozszerzenie się pęcherza pławnego, niezdolność do zanurzenia się po wypuszczeniu, zatory gazowe (zablokowanie przepływu krwi spowodowane pojawieniem się pęcherzyków gazu we krwi - przyp. tłum.), wewnętrzne i/lub zewnętrzne krwawienia i w konsekwencji śmierć.

U ryb słodkowodnych obecne są dwa typy pęcherzy pławnych. Takie ryby, jak karpie, szczupakowate czy łososiowate, posiadają przewód łączący pęcherz pławny z przewodem pokarmowym. Te gatunki ryb mogą usuwać gaz i mogą szybciej kompensować pływalność niż ryby takie jak bass, sandacz, okoń i większość ryb z rodziny bassowatych (panfish), u których brak takiego łączącego przewodu i u których opróżnienie pęcherza pławnego zależy od dyfuzji gazu. Tak więc, chociaż wrażliwość na dekompresję jest różna u różnych gatunków, stanowi ona potencjalnie znaczące źródło śmiertelności.

Rys 2. Przyrząd używany do głębokiego uwalniania palii jeziorowej (lake trout) (zdjęcie dzięki uprzejmości D. Reid, Ministerstwo Zasobów Naturalnych, Owen Sound)

By uwolnić rybę, która cierpi wskutek dekompresji opracowano technikę zwaną "bąbelkowaniem" (fizzing), która polega na odbarczeniu (zmniejszeniu ciśnienia - przyp. tłum) pęcherza pławnego poprzez nakłucie ostrym narzędziem. Analizując zjawisko "fizzingu", Kerr (2001) zasugerował, że ta praktyka powinna być wycofana, ponieważ z jej stosowania mogą wynikać znaczące uszkodzenia ryb, a łowienie w wodach o głębokości 5-6 m powinno być ograniczone, jeżeli ma się zamiar wypuszczać złowione ryby. Kerr (2001) przeanalizował także kilka alternatywnych dla "fizzingu", technik uwalniania ryb złowionych na większych głębokościach. Obejmowały one opuszczanie ryb w celu ich uwolnienia, z powrotem na głębokość, na której były złowione, przy użyciu ciężarków (rys. 2) lub w specjalnej klatce zanurzeniowej. Jakkolwiek niewiele badań przeprowadzono w celu określenia efektywności tych alternatywnych metod, zaleca się ich stosowanie zamiast metody "fizzing". Jednakże, by ograniczyć skutki dekompresji u ryb, powinno się unikać wędkowania C&R na głębokich łowiskach.

Temperatura
Dowody wskazują na to, że śmiertelność C&R jest bezpośrednio związana z temperaturą wody, ze zwiększeniem śmiertelności w ekstremalnych temperaturach. W porównaniach śmiertelności w różnych porach roku, powodowanej złowieniem ryby z gatunku bluegill, Muoneke (1992b) odkrył, że śmiertelność była znacznie większa w lecie, gdy temperatura wody była najwyższa. Jednakże to badanie nie uwzględniało innych zmiennych, takich jak różnice w ilości pobieranego pokarmu czy w statusie rozrodczym, które mogły zwiększać śmiertelność w porze letniej. Podobnie, wykazano zwiększenie śmiertelność wśród ryb z gatunku cutthroat trout od zera do 8,6% przy wzroście temperatury od 8oC do 16oC (Dotson, 1982). W metaanalizie (metaanaliza - pojęcie z zakresu analizy danych, określające wtórne odkrywanie wiedzy metodą uogólniania informacji zawartych w publikacjach czy źródłach pierwotnych - przyp. tłum.) badań śmiertelności ryb z gatunku black bass, związanej z połowami w trakcie zawodów wędkarskich, zaobserwowano silną zależność pomiędzy temperaturą wody, a śmiertelnością ryb zarówno przed wypuszczeniem jak i po ich wypuszczeniu (Wilde, 1998). Badanie z zawodów w łowieniu ryb z gatunku walleye (północnoamerykański odpowiednik naszego sandacza - przyp. tłum.), wskazuje, że ich śmiertelność wzrasta wraz z podwyższaniem się temperatury wody i sugeruje, że terminy zawodów wędkarskich powinny być ograniczone do wiosny i jesieni (O'Neil i Pattenden, 1992) lub do okresów, gdy woda ma temperaturę niższą niż 15,6oC (60oF) (Boland, 1994). Wilkie i wsp. (1997) zbadali fizjologię powysiłkową łososia atlantyckiego (atlantic salmon) przy 12°, 18° i 23°C i odkryli, że powrót do równowagi fizjologicznej był najwolniejszy w wodzie o temp. 12oC, jakkolwiek w temp. 23oC zaobserwowano znaczącą śmiertelność. Takie wyniki sugerują, że wyższa temperatura wody ułatwia powrót do równowagi fizjologicznej (powrót do zdrowia), lecz ekstremalnie wysokie temperatury powodują wzrost śmiertelności.

Nuhfer i Alexander (1992) odkryli, że śmiertelność wzrastała wraz z temperaturą wody u pstrągów źródlanych (brook trout), które krwawiły w wyniku zahaczania ze skrzeli lub z okolic gardła. Odkryto również, że wzrost temperatury powodował wzrost śmiertelności w przypadku bassa małogębowego (smallmouth bass) (Cooke i Hogle, 2000), bassa wielkogębowego (largemouth bass) (Gustaveson i wsp., 1991; Meals i Miranda, 1994) oraz ryby z gatunku striped bass (Nelson, 1998). Co ciekawe, Bettoli i Osborne (1998), odkryli, że śmiertelność C&R ryb z gatunku striped bass była liniowo zależna od temperatury powietrza, ale nie od temperatury wody, sugerując, że temperatura podczas ekspozycji ryby na powietrze może być ważniejszym czynnikiem dla zapewnienia przeżycia niż temperatura wody. Te badania wykazują, że śmiertelność C&R wzrasta wraz ze wzrostem temperatury, i że należy wykazywać szczególną ostrożność łowiąc podczas ekstremalnie ciepłej pogody. Podobne obawy występują przy uwalnianiu ryb złowionych pod lodem i wystawianiu ich na niskie temperatury. Sugeruje się, że w bardzo niskich temperaturach oczy i skrzela mogą ulec uszkodzeniu wskutek zamarznięcia podczas ekstremalnie zimnych dni. Jednakże, badania sprawdzające przeżywalność C&R ryb z gatunku walleye podczas połowów podlodowych nie wykazały dowodów uszkodzenia czy śmiertelności spowodowanych narażeniem ryb na niskie temperatury (Ellis, 2000). Tak więc, chociaż krótkie narażenie ryb na niskie temperatury może nie wywoływać śmiertelności czy uszkodzeń, najlepiej minimalizować czas przetrzymywania ryb poza wodą podczas łowienia podlodowego.

Rodzaj podbieraka
Pomimo rozpowszechnionego użycia podbieraków przez wędkarzy, stosunkowo mała liczba badań została poświęcona uszkodzeniom powodowanym przez ich stosowanie, lub ocenie, które z dostępnych typów podbieraków wywoływały najmniejsze obrażenia u ryb. Generalnie, zaleca się ograniczanie stosowania podbieraków, ponieważ sądzi się, że zwiększa ono uszkodzenia płetw i usuwa ochronną warstwę śluzu, co powoduje zwiększoną wrażliwość na zachorowanie. Barthel i wsp. (2003) przebadali wpływ rodzaju siatki podbieraka na obrażenia i śmiertelność ryb z gatunku bluegill. Określili liczbowo efekty lądowania ryb za pomocą podbieraków w okresie 168 godzin po złowieniu i odkryli, że w grupie ryb lądowanych bez użycia podbieraków, wystąpiła zerowa śmiertelność, podczas gdy w grupie ryb podbieranych podbierakiem wskaźnik śmiertelności wyniósł od 4 do 14%. Zaobserwowano również zwiększenie otarć płetw piersiowych oraz ogonowej oraz naruszenia skóry (utrata łusek i śluzu). Z czterech porównywanych rodzajów siatki podbierakowej (gumowa, bezwęzłowa nylonowa, cienka węzłowa nylonowa oraz szorstka węzłowa nylonowa) siatki węzłowe powodowały znacznie większe uszkodzenia ciała ryb i znacznie większą śmiertelność niż siatki gumowe czy bezwęzłowe. Tak więc, obrażenia, (a także śmiertelność) mogą być ograniczone, jeśli stosowanie podbieraków będzie ograniczane do tych przypadków, kiedy ich użycie jest potrzebne w celu bezpiecznego wyholowania i ograniczenia ruchów ryby w celu zapobiegania mechanicznym uszkodzeniom. Jednakże kiedy stosowanie podbieraków jest preferowane lub wymagane należy używać takich, których siatka wykonana jest z gumy lub z siatki bezwęzłowej.

Rys. 3. Musky przetrzymywany w tzw. kołysce (zdjęcie dzięki uprzejmości S. Kerr, Ministerstwo Zasobów Naturalnych, Peterborough)

W celu zminimalizowania stresu dużych ryb (np. musky), sugeruje się użycie specjalnych kołysek. Tego typu podbierak ogólnie składa się z siatki rozciągniętej pomiędzy dwoma drążkami, w celu dostosowania jej do kształtu ciała ryby (rys. 3). Użycie kołyski umożliwia uspokojenie ryby pozostającej w wodzie, jednocześnie umożliwiając usunięcie haczyków. Dodatkowo, w konstrukcję kołyski może być wbudowania taśma miernicza pozwalająca na zmierzenie ryby podczas jej pozostawania w wodzie. Chociaż nie były przeprowadzane żadne naukowe badania sprawdzające korzyści ze stosowania kołyski dla dużych ryb, to ich użycie jest generalnie uznawane za korzystne (Smith, 2001).

Ekspozycja na powietrzu
Ferguson i Tufts (1992) wykazali, że istnieje bezpośredni wpływ czasu ekspozycji na powietrze na śmiertelność pstrąga tęczowego (rainbow trout). Pstrągi, które płoszono średnio przez 10 minut, wykazywały przeżywalność na poziomie 88%, jednakże obniżała się ona do poziomu 62% u ryb, które następnie przetrzymywano na powietrzu przez 30 sekund, a przeżywalność wynosiła zaledwie 28% u ryb wystawionych na powietrze przez 60 sekund (Ferguson i Tafts, 1992). Cooke i wsp. (2001) badali wpływ czasu zajmowania się rybą na obrażenia oraz zaburzenia pracy serca u ryb z gatunku black bass. Podczas, gdy ekspozycja na powietrze nie powodowała śmiertelności, zaobserwowano bradykardię (zwolnienie częstości rytmu serca) podczas przebywania ryby na powietrzu, a rzut serca zwiększał się po tym jak ryby wróciły do wody. Symulowane wędkowanie (ryby były płoszone przez 30 sekund) spowodowały wzrost rzutu serca oraz arytmię (nieregularny rytm serca). Ryby, które były przetrzymane na powietrzu przez 30 sekund potrzebowały 2 godzin na pełny powrót czynności serca do stanu początkowego, podczas gdy ryby znajdujące się poza wodą przez 180 sekund, potrzebowały 4 godzin na pełną regenerację (Cooke i wsp., 2001).
Wyniki tych badań wykazują szkodliwy wpływ ekspozycji na powietrze i podkreślają potrzebę ograniczania czasu przetrzymywania ryb i czasu przebywania ryby poza wodą podczas C&R.

Czas powrotu czynności życiowych
Poza natychmiastowymi efektami praktyk C&R, ryba może nie odzyskać fizjologicznej równowagi przez jakiś czas po jej wypuszczeniu. Beggs i wsp. (1980) odkryli, że złowione ryby z gatunku musky potrzebowały 12 do 18 godzin na powrót do równowagi z kwasicy spowodowanej połowem. Podobne okresy powrotu do równowagi obserwowano u łososi atlantyckich (atlantic salmon), które po około 10-cio minutowym zmuszeniu do wysiłku (np. podczas holu) miały zewnątrzkomórkową kwasicę, która trwała przez około 4 godziny oraz poziom mleczanów (metabolity beztlenowych i zazwyczaj powysiłkowych procesów metabolicznych w tkance mięśniowej - przyp. tłum.) we krwi, pozostawał znacząco podwyższony przez 8 godzin (Tufts i wsp., 1991). Porównując hodowlane i dzikie pstrągi tęczowe (rainbow trout) Wydoski i wsp. (1976) odkryli, że zahaczenie ryb powodowało wzrost poziomu chlorków we krwi i wzrost osmolarności osocza, które powracały do wartości prawidłowych przez 8 godzin. Cooke i wsp. (2003a) badali odpowiedź ze strony serca bassów wielkogębowych na symulowany połów wędkarski i odkryli, że mniej więcej 135 minut było potrzebne bassom na powrót do parametrów pracy serca sprzed doświadczenia. Długość czasu potrzebnego rybie na dojście do równowagi fizjologicznej po zastosowaniu praktyki C&R, może pomóc wyjaśnić dlaczego śmiertelność jest często opóźniona aż do okresu po wypuszczeniu ryby. (odległa śmiertelność po wypuszczaniu ryb).

Rozmiar ryb
Za związany ze śmiertelnością C&R jest również rozmiar ryby, ponieważ większe ryby są trudniejsze do opanowania, trudniej się nimi zajmować, toteż można oczekiwać zwiększenia śmiertelności wraz ze wzrostem rozmiarów ryby. Na poparcie tej hipotezy Meals i Miranda (1994) odkryli, że śmiertelność bassów wielkogębowych (largemouth bass) złowionych podczas zawodów wędkarskich była znacząco wyższa (29% vs. 9%) w przypadku ryb dłuższych niż 18 cali (ok. 45cm) w porównaniu z rybami o długości 12-14 cali (30-35 cm). Podobnie, podczas metaanalizy badań śmiertelności ryb z gatunku blackbass związanej z ich połowami na zawodach wędkarskich, Wilde (1998) odkrył nieznamienny, lecz istniejący związek pomiędzy rozmiarem ryb a wczesną śmiertelnością. Jednakże, zwiększona śmiertelność obserwowana podczas tych badań u większych osobników, może być przypisana stłoczeniu ryb oraz zwiększonemu zużyciu tlenu podczas przetrzymywania ryb w kadziach, a nie zasadniczą zależnością pomiędzy wielkością ryb a ich śmiertelnością. Przeprowadzono także inne badania, w których sprawdzano związek pomiędzy śmiertelnością ryb a ich wielkością, lecz nie stwierdzono w nich znaczących zależności (Titus i Vanicek, 1988; Schill, 1996). Należy zauważyć, że omawiane badania sprawdzały śmiertelność i rozmiary ryb w ramach gatunków, a nie między gatunkami. Wewnątrzgatunkowe badania są trudne do zinterpretowania, ponieważ jakiekolwiek zauważone zależności między rozmiarami ryb, a śmiertelnością mogą być przypisane innym czynnikom, które są różne między gatunkami, takie jak zachowania podczas żerowania i morfologia otworu gębowego. Jednakże, można się zasadnie spodziewać, że gatunki dużych ryb, takie jak szczupak (northern pike) czy musky mogą być bardziej podatne na śmiertelność niż gatunki mniejszych ryb. Te "duże" gatunki są często holowane przez dłuższy czas oraz przetrzymywane dłużej po złowieniu w celu sfotografowania, co w rezultacie wywołuje znacznie większe zaburzenia ich równowagi fizjologicznej po złowieniu.
Dlatego też, by zminimalizować ryzyko wystąpienia urazów i zapobiec zwiększeniu śmiertelności, zaleca się poświęcanie nadzwyczajnej uwagi podczas zajmowania się dużymi rybami i ich przetrzymywania.

Wytyczne C&R

Większość dotychczasowych badań dotyczących C&R skupiała się na sprawdzaniu specyficznych dla gatunku odpowiedzi na potencjalne czynniki wpływające na śmiertelność. Jednakże w związku z wielką ilością badań już zakończonych, wyłoniła się spora liczba ogólnych tendencji. Dlatego też, chociaż należy wykazywać ostrożność przy przenoszeniu odkryć specyficznych dla danych gatunków na inne, następujące zalecenia są, z uwzględnieniem dostępnych podstaw naukowych, ogólnymi wytycznymi, których należy przestrzegać w celu zmniejszenia śmiertelności C&R dla większości gatunków.

Techniki wędkowania

  • Należy używać okrągłych haczyków, ponieważ minimalizują one prawdopodobieństwo głębokiego zahaczenia ryby.
  • Zaleca się stosowanie haków bezzadziorowych, które są łatwiejsze do usunięcia i dlatego skracają czas przetrzymywania ryby.
  • Zaleca się odstępowanie od stosowania przynęt naturalnych, jako tych, które zwiększają prawdopodobieństwo głębokiego zahaczenia ryb.
  • Zalecane jest stosowanie przynęt sztucznych.
  • Nie wolno zostawiać wędek bez dozoru, jako że może to spowodować głębsze połknięcie przynęty.
  • Żyłka (linka) używana podczas połowu, powinna być odpowiednia do poławianego gatunku. Zapobiegnie to przerwaniu żyłki (linki) oraz skróci czas holowania.
  • Należy unikać łowienia podczas ekstremalnych temperatur wody (zarówno tych niskich, jak i wysokich), gdy zamierza się uwalniać złowione ryby.

Lądowanie ryb

  • Złowiona ryba powinna być wyholowana tak szybko jak to możliwe, aby zapobiec fizycznemu wyczerpaniu ryby.
  • Ryby powinny być lądowane ręką, jeżeli jest to możliwe.
  • Jeżeli zastosowanie podbieraka jest potrzebne lub wymagane, powinien on być bezwęzłowy, a najlepiej wykonany z miękkiej gumy.
  • Podczas lądowania ekstremalnie dużych okazów (np. musky), należy rozważyć zastosowanie kołyski.

Przetrzymywanie oraz fotografowanie złowionych ryb

  • Należy trzymać rybę w wodzie jak najdłużej, by zminimalizować czas jej ekspozycji na powietrze.
  • Nigdy nie należy wkładać palców pod skrzela ani w oczy.
  • Nie należy nigdy trzymać ciężkiej ryby za szczękę, jako że może to spowodować uszkodzenie szczęki i kręgów.
  • Duże ryby należy trzymać poziomo i podtrzymywać ciało by uniknąć uszkodzeń organów wewnętrznych.
  • Rybę należy trzymać zwilżonymi rękami bądź używając mokrych, płóciennych rękawiczek.
  • Należy mieć przygotowany sprzęt fotograficzny przed lądowaniem ryby, by zminimalizować ekspozycję ryby na powietrze.
  • Należy fotografować rybę w wodzie, jeżeli tylko to możliwe.

Odhaczanie ryby

  • Należy mieć pod ręką szczypce o długich końcówkach w celu usunięcia haczyka.
  • Haczyk należy usunąć szybko, trzymając rybę w wodzie.
  • Jeśli ryba jest zahaczona głęboko, należy przeciąć linkę i jak najszybciej uwolnić rybę.
  • Należy unikać stosowania haczyków wykonanych ze stali nierdzewnej z uwagi na dłuższy czas potrzebny na ich skorodowanie po pozostawieniu w rybie.

Dekompresja

  • Zamierzając wypuszczać złowione ryby, należy unikać łowienia na większych głębokościach (5-6 metrów).
  • Należy brać pod uwagę głębokość złowienia ryby decydując czy uwolnić rybę czy nie.
  • Należy uwalniać rybę niezwłocznie po jej lądowaniu.
  • Nie należy stosować sztucznego odbarczenia pęcherza pławnego ("fizzing").

Przywracanie sprawności ryby

  • Jeśli połów nastąpił w miejscu, gdzie jest nurt, rybę należy ustawić grzbietem do góry, głową pod prąd.
  • Jeśli nie ma nurtu, należy delikatnie poruszać rybą w wodzie do przodu i do tyłu, aż ryba zacznie normalnie poruszać skrzelami i będzie zdolna do utrzymania równowagi.
  • Kiedy ryba zacznie się gwałtownie poruszać, należy pozwolić jej odpłynąć.

Dziękuję Steve Kerr, który zasugerował przeprowadzenie projektu jak również zapewniał pomoc i ukierunkowanie w przygotowaniu niniejszego sprawozdania. Cory Suski, który również udzielał cennych rad w trakcie przygotowania przeglądu. Dr Bruce Tufts, za wniesienie konstruktywnych komentarzy podczas przygotowania artykułu do druku.

 Ten raport powinien być cytowany i włączany do bibliografii w następujący sposób:
Casselman, S. J. 2005. Catch-and-release angling: a review with guidelines for proper fish handling practices. Fish & Wildlife Branch. Ontario Ministry of Natural Resources. Peterborough, Ontario. 26 p.

Bibliografia:

Aalbers, S.A., G.M. Stutzer and M.A. Drawbridge. 2004. The effects of catch-and-release angling on the growth and survival of juvenile white seabass captures on offset circle and Jtype hooks. North American Journal of Fisheries Management 24: 793-800.

Archer, D.L. and H.A. Loyacano, Jr. 1975. Initial and delayed mortalities of largemouth bass captured in the 1973 National Keowee B.A.S.S. tournament. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Game and Fish Agencies 28: 90-96.

Barthel, B.L., S.J. Cooke, C.D. Suski and D.P. Philipp. 2003. Effects of landing net mesh type on injury and mortality in a freshwater recreational fishery. Fisheries Research 63: 275-282.

Barwick, D.H. 1985. Stocking and hooking mortality of planted rainbow trout in Jocassee Reservoir, South Carolina. North American Journal of Fisheries Management 5: 580-583.

Beggs, G.L., G.F. Holeton and E.J. Crossman. 1980. Some physiological consequences of angling stress in muskellunge, Esox masquinongy Mitchill. Journal of Fish Biology 17: 649-659.

Bendock, T. and M. Alexanderstottir. 1991. Hook-and-release mortality in the Kenai River chinook salmon recreational fishery. Alaska Department of Fish and Game, Fisheries Data Series No. 91-39.

Bennett, D.H., L.K. Dunsmoor, R.E. Rohrer and B.E. Rieman. 1989. Mortality of tournament caught largemouth and smallmouth bass in Idaho lakes and reservoirs. California Fish and Game 75: 20-26.

Bettoli, P.W. and R.S. Osborne. 1998. Hooking mortality and behavior of striped bass following catch and release angling. North American Journal of Fisheries Management 18: 609-615.

Bettoli, P.W., C.S. Vandergoot and P.T. Horner. 2000. Hooking mortality of saugers in the Tennessee River. North American Journal of Fisheries Management 20: 833-837.

Boland, T.L. 1994. The differential return rates of walleye tagged during tournament fishing and Iowa DNR electrofishing on pools 12 and 13, upper Mississippi River, 1991-1993. Iowa Department of Natural Resources, Bureau of Fisheries, Bellevue Fisheries Station, 17 p.

Booth, R.K., J.D. Kieffer, K. Davidson, A.T. Bielak and B.L. Tufts. 1994. Effects of late-season catch and release angling on anaerobic metabolism, acid-base status, survival, and gamete viability in wild Atlantic salmon (Salmo salar). Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 52: 283-290.

Bugley, K. and G. Shepherd. 1991. Effect of catch-and-release angling on the survival of black sea bass. North American Journal of Fisheries Management 11: 468-471.

Burdick, B. and R. Wydoski. 1989. Effects of hooking mortality on a bluegill fishery in a western reservoir. In: Catch-and-Release Fishing - A Decade of Experience, pp. 187-196. (Barnhart, R.A. and T.D Roelofs, Eds.). Arcata, California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Burkholder, A. 1992. Mortality of northern pike captured and released with sport fishing gear. Alaska Department of Fish and Game, Fisheries Data Series No. 92-3.

Butler, J.A. and R.E. Loeffel. 1972. Experimental use of barbless hooks in Oregon's troll salmon fishery. Pacific Marine Fisheries Commission Bulletin 8: 23-30.

Childress, W.M. 1989a. Hooking mortality of white bass, striped bass white bass x striped hybrid bass and red drum. Texas Parks and Wildlife Department, Final Report. F-31-R-15.

Childress, W.M. 1989b. Catch-and-release mortality of white and black crappie. In: Catch-and-Release Fishing - A Decade of Experience, pp 175-186. (Barnhart, R.A. and T.D. Roelofs, Eds.). Arcata California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Clapp, D.F. and R.D. Clark Jr. 1989. Hooking mortality of smallmouth bass caught on live minnows and artificial spinners. North American Journal of Fisheries Management 9: 81-85.

Clark, R.A. 1991. Mortality of Arctic grayling captured and released with sport fishing gear. Alaska Department of Fish and Game, Fisheries Data Series No. 91-59.

Colvin, M.A. 1991. Evaluation of minimum-size limits and reduced daily limits on the crappie populations and fisheries in five large Missouri reservoirs. North American Journal of Fisheries Management 11: 585-597.

Cooke, S.J. and W. J. Hogle. 2000. Effects of retention gear on the injury and short-term mortality of adult smallmouth bass. North American Journal of Fisheries Management 20: 1033-1039.

Cooke, S.J., K.G. Ostrand, C.M. Bunt, J.F. Schreer, D.H. Wahl and D.P. Philipp. 2003a. Cardiovascular responses of largemouth bass to exhaustive exercise and brief air exposure over a range of water temperatures. Transactions of the American Fisheries Society 132: 1154-1165.

Cooke, S.J., D.P. Philipp, K.M. Dunmall and J.F. Schreer. 2001. The influence of terminal tackle on injury, handling time, and cardiac disturbance of rock bass. North American Journal of Fisheries Management 21: 333-342.

Cooke, S.J., D.P. Philipp, J.F. Schreer and R.S. McKinley. 2000. Locomotory impairment of nesting male largemouth bass following catch-and-release angling. North American Journal of Fisheries Management 20: 968-977.

Cooke, S.J., C.D. Suski, B.L. Barthel, K.G. Ostrand, B.L. Tufts and D.P. Philipp. 2003b. Injury and mortality induced by four hook types on bluegill and pumpkinseed. North American Journal of Fisheries Management 23: 883-893.

Cooke, S.J. and C.D. Suski. 2004. Are circle hooks an effective tool for conserving marine and freshwater recreational catch-and-release fisheries? Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems 14: 299-326.

Dextrase, A.J. and H.E. Ball. 1991. Hooking mortality of lake trout angled through the ice. North American Journal of Fisheries Management 11: 477-479.

Diodata, P.J. 1991. Estimating mortality of hooked and released striped bass. National Marine Fisheries Service, AFC-22.

Dotson, T. 1982. Mortalities in trout caused by gear type and angler-induced stress. North American Journal of Fisheries Management 2: 60-65.

DuBois, R.B., T.L. Margenau, R.S. Stewart, P.K. Cunningham and P.W. Rasmussen. 1994. Hooking mortality of northern pike angled through ice. North American Journal of Fisheries Management 14: 769-775.

Dunmall, K.M., S.J. Cooke, J.F. Schreer and R.S. McKinley. 2001. The effect of scented lures on the hooking injury and mortality of smallmouth bass caught by novice and experienced anglers. North American Journal of Fisheries Management 21: 242-248.

Ellis, G. 2000. Do winter walleye survive release? Ontario Out of Doors 32:46-51.

Faccin, A. 1983. Hooking mortality of fly-caught Duncan River rainbow trout (Salmo gairdneri) in Harper Lake, British Columbia. British Columbia Fish and Wildlife, Fisheries Technical Circular 58.

Falk, M.R. and D.V. Gillman. 1975. Mortality data for angled Arctic grayling and northern pike from the Great Slave Lake area, Northwest Territories. Winnipeg, Manitoba: Canada Department of Environmental Fisheries and Marine Services, Technical Report CEN/D-75-1.

Falk, M.R., D.V. Gillman and L.W. Dahlke. 1974. Comparison of mortality between barbed and barbless hooked lake trout. Winnipeg, Manitoba: Canada Department of Environmental Fisheries and Marine Services, Technical Report CEN/T-74-1.

Ferguson, R.A. and B.L. Tufts. 1992. Physiological effects of brief air exposure in exhaustively exercised rainbow trout (Oncorhynchus mykiss): implications for "catch and release" fisheries. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 49: 1157-1162.

Fielder, D.G. and B.A. Johnson. 1992. Weigh-in, delayed and total mortality of walleyes at two live-release fishing tournaments on Lake Oahe, South Dakota. South Dakota Game and Fish Parks Department, Special Report No. 92-5.

Fletcher, D.H. 1987. Hooking mortality of walleye captured in Porcupine Bay, Washington. North American Journal Fisheries Management 7: 594-596.

Goeman, T.J. 1991. Walleye mortality during a live-release tournament on Mille Lacs, Minnesota. North American Journal of Fisheries Management 11: 57-61.

Gustaveson, A.W., R.S. Wydoski and G.A. Wedemeyer. 1991. Physiological response of largemouth bass to angling stress. Transactions of the American Fisheries Society 120: 629-636.

Harrell, R.M. 1988. Catch and release mortality of striped bass with artificial lures and baits. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 41: 70-75.

Hartley, R.A. and J. R. Moring. 1991. Initial and delayed mortality of largemouth and smallmouth basses due to tournaments. In: Warmwater Fisheries Symposium I, pp. 269-272.

(Cooper, J.L.and R.H. Hamre, Eds.). Fort Colins, Colorado: U.S. Department of Agriculture, Forestry Service, General Technical Report RM-207.

Hegen, H.E. and A.W. Green. 1983. Handling and tagging survival of hook-caught spotted seatrout held in cages. Proceedings of the Texas Chapter of the American Fisheries Society 5: 39-53.

Hegen, H.E. G.E. Saul and G.C. Matlock. 1987. Survival of hook-caught spotted seatrout. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of the Fish and Wildlife Agencies 38: 488-494.

Hubbard, W.D. and L.E. Miranda. 1991. Mortality of white crappie after catch and release. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 43: 49-55.

Hulbert, P.J. and R. Engstrom-Heg. 1980. Hooking mortality of worm-caught hatchery brown trout. New York Fish and Game Journal 27: 1-10.

Hunsaker, D., II., L.F. Marnell and P. Sharpe. 1970. Hooking mortality of Yellowstone cutthroat trout. Progressive Fish Culturist 32: 231-235.

Hysmith, B.T., J.H. Moczygemba and G.R. Wilde. 1992. Hooking mortality of striped bass in Lake Texoma, Texas-Oklahoma. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 46: 413-420.

Jackson, J.J. and D.W. Willis. 1991. Short-term mortality of smallmouth bass caught during a live-release tournament at Lake Oahe, South Dakota. Prairie Naturalist 23: 201-204.

Jenkins Jr., T.M. 2003. Evaluating recent innovations in bait fishing tackle and technique for catch and release of rainbow trout. North American Journal of Fisheries Management, 23: 1098-1107.

Kerr, S.J. 2001. A review of "fizzing"- a technique for swim bladder deflation. Ontario Ministry of Natural Resources, Fisheries Section, Peterborough, Ontario, 13 p.

Klein, W.D. 1965. Mortality of rainbow trout caught on single and treble hooks and released. Progressive Fish Culturist 27: 171-172.

Lee, D.P. 1989. Mortality of tournament caught and released black bass in California. In: Catchand-Release Fishing - A Decade of Experience, pp. 207-216. (Barnhart, R.A. and T.D. Roelofs, Eds.). Arcata, California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Loftus, A.J., W.W. Taylor and M. Keller. 1988. An evaluation of lake trout (Salvelinus namaycush) hooking mortality in the upper Great Lakes. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 45: 1473-1479.

Marnell, L.F. and D. Hunsaker, II. 1970. Hooking mortality of lure-caught cutthroat trout (Salmo clarki) in relation to water temperature, fatigue, and reproductive maturity of released fish.

Transactions of the American Fisheries Society 99: 684-688.

Martin, J.H., K.W. Rice and L.W. McEachron. 1987a. Survival of three fishes caught on trotlines. Texas Parks and Wildlife Department, Coastal Fisheries Branch, Management Data Serial No. 111.

Martin, J.H., L.W. McEachron, J.F. Doerzbacher, K.W. Rice and J.M. Mambretti. 1987b. Comparison of trotline catches on four bait types in the Laguna Madre during June-August 1985. Texas Parks and Wildlife Department, Coastal Fisheries Branch, Manage. Data Ser. No. 124.

Mason, J.W. and R.L. Hunt. 1967. Mortality rates of deeply hooked rainbow trout. The Progressive Fish-Culturist 29: 87-91.

Matlock, G.C. and J.A. Dailey. 1981. Survival of hook-caught spotted seatrout held in cages. Texas Parks and Wildlife Department, Management Data Serial No. 15.

Matlock, G.C., L.W. McEachron, J.A. Dailey, P.A. Unger and P. Chai. 1993. Short-term hooking mortalities of red drums and spotted seatrout caught on single-barb and treble hooks. North American Journal of Fisheries Management 13: 186-189.

May, B.E. 1973. Evaluation of large-scale release programs with special reference to bass fishing tournaments. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies, 26: 325-329.

May, E. 1990. An evaluation of angler induced mortality of striped bass in Maryland. Maryland Department of Natural Resources, AFC-18-1.

Meals, K. O. and L. E. Miranda. 1994. Size-related mortality of tournament-caught largemouth bass. North American Journal of Fisheries Management 14: 460-463.

Milne, D.J. and E.A.R. Ball. 1956. The mortality of small salmon when caught by trolling and tagged or released untagged. In: Progress Reports of Pacific Coast Salmon Stations, No. 106, pp. 10-12. Nanaimo, British Columbia: Fisheries Research Board of Canada.

Muoneke, M.I. 1991. Seasonal hooking mortality of Guadalupe bass caught on artificial lures. In: Warmwater Fisheries Symposium I, pp. 273-277. (Cooper, J.L. and R.H. Hamre, Eds.). Fort Collins, Colorado: U.S. Department of Agriculture, Forestry Service, General Technical Report RM-207.

Muoneke, M.I. 1992a. Hooking mortality of white crappie, Pomoxis annularis Rafinesque, and spotted bass, Micropterus punctulatus (Rafinesque), in Texas reservoirs. Aquaculture Fisheries Management 23: 87-93.

Muoneke, M.I. 1992b. Seasonal hooking mortality of bluegills caught on natural baits. North American Journal of Fisheries Management 12: 645-649.

Muoneke, M.I. 1993. Seasonal hooking mortality of flathead catfish and blue catfish. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 45: 392-398.

Muoneke, M. I. and W.M. Childress. 1994. Hooking mortality: a review for recreational fisheries. Reviews in Fisheries Science 2(2): 123-156.

Myers, R.A. and S.M. Poarch. 2000. Effects of bait type and hooking location on post-release mortality of largemouth bass. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 54: 39-45.

Nelson, K. L. 1998. Catch-and-release mortality of striped bass in the Roanoke River, North Carolina. North American Journal of Fisheries Management 18: 25-30.

Newman, D.L. and T.W. Storck. 1986. Angler catch, growth and hooking mortality of tiger muskellunge in small centrarchid-dominated impoundments. American Fisheries Society Special Publication 15: 246-351.

Natural Research Consultants. 1989. Hooking mortality study. Saltonstall-Kennedy Project Quarterly Progress Report, Natural Resources Consultants NA89AB-H-00012.

Nuhfer, A.J. and G.R. Alexander. 1992. Hooking mortality of trophy-sized wild brook trout caught on artificial lures. North American Journal of Fisheries Management 12: 634-644.

Ontario Ministry of Natural Resources. 2003. 2000 Survey of recreational fishing in Ontario: a descriptive analysis. Peterborough, Ontario. 237 p.

Ontario Ministry of Natural Resources and Muskies Canada. 1999. Effective release techniques for muskellunge. Peterborough, Ontario. 7 p.

O'Neil, J. and R. Pattenden. 1992. Walleye mortality at four live-release tournaments in Alberta, 1991. R.L. & L. Environmental Services Ltd. Edmonton, Alberta, 49 p.

Ott, R.A., Jr. and K.W. Storey. 1993. Channel catfish hooking mortality. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 45: 399-406.

Parks, J.O. and J.E. Kraai. 1991. Walleye hooking mortality at Lake Meredith. Texas Parks and Wildlife Department, Fisheries Division, Management Data Serial No. 52.

Pauley, G.B. and G.L. Thomas. 1993. Mortality of anadromous coastal cutthroat trout caught with artificial lures and natural bait. North American Journal of Fisheries Management 13: 337-345.

Payer, R.D., R.B. Pierce and D.L. Pereira. 1989. Hooking mortality of walleyes caught on live and artificial baits. North American Journal of Fisheries Management 9: 188-192.

Pelzman, R.J. 1978. Hooking mortality of juvenile largemouth bass, Micropterus salmoides. California Fish and Game 64(3): 185-188.

Rowe, R. and K. Esseltine. 2001. Post catch-and-release survival of Lake Nipissing walleye during ice fishing. Ontario Ministry of Natural Resources, Draft Report. 14 p.

Rutledge, W.P. 1975. Hooking mortality study. Texas Parks and Wildlife Department, Final Report, Federal Aid Project, F-31-R1.

Rutledge, W.P. and D.L. Pritchard. 1977. Hooking mortality of largemouth bass captured by artificial lures and natural bait. In: Catch-and-Release Fishing as a Management Tool, pp. 103-107. (Barnhart, R.A. and T.D. Roelofs, Eds.). Arcata, California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Schaefer, W.F. 1989. Hooking mortality of walleyes in a northwestern Ontario Lake. North American Journal of Fisheries Management 9: 193-194.

Schaeffer, J.S. and E.M. Hoffman. 2002. Performance of barbed and barbless hooks in a marine recreational fishery. North American Journal of Fisheries Management 22: 229-235.

Schill, D.J. 1996. Hooking mortality of bait-caught rainbow trout in an Idaho stream and a hatchery: implications for special-regulation management. North American Journal of Fisheries Management 16: 348-356.

Schill, D.J., J.S. Griffith and R.E. Gresswell. 1986. Hooking mortality of cutthroat trout in a catch-and-release segment of the Yellowstone River, Yellowstone National Park. North American Journal of Fisheries Management 6: 226-232.

Schisler, G.J. and E.P. Bergersen. 1996. Post-release hooking mortality of rainbow trout caught on scented artificial baits. North American Journal of Fisheries Management 16: 570-578.

Schramm, H.L., Jr., P.J. Haydt and N.A. Bruno. 1985. Survival of tournament-caught largemouth bass in two Florida lakes. North American Journal of Fisheries Management 5: 606-611.

Schramm, H.L., Jr., P.J. Haydt and K.M. Portier. 1987. Evaluation of pre-release, post-release, and total mortality of largemouth bass caught during tournaments in two Florida lakes. North American Journal of Fisheries Management 7: 394-402.

Seidensticker, E.P. 1977. Mortality of largemouth bass for two tournaments using a "Don't Kill Your Catch" program. In: Catch-and-Release Fishing as a Management Tool, pp. 99-102.

(Barnhart, R.A. and T.D. Roelofs, Eds.). Arcata, California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Shetter, D.S. and L.N. Allison. 1955. Comparison of mortality between fly-hooked and wormhooked trout in Michigan streams. Michigan Department of Conservation, Institute Fisheries Research Miscellaneous Publication No. 9.

Shetter, D.S. and L.N. Allison. 1958. Mortality of trout caused by hooking with artificial lures in Michigan waters. Michigan Department of Conservation, Institute for Fisheries Research Miscellaneous Publication. No. 12.

Siewert, H.F. and J.B. Cave. 1990. Survival of released bluegill, Lepomis macrochirus, caught on artificial flies, worms, and spinner lures. Journal of Freshwater Ecology 5(4): 407-411.

Smith, I. 2001. How to make a cradle release for muskie. Ontario Out of Doors, March: 20-22.

Strange, D. 2003. Through-the-gill hook removal. In-Fisherman 28(6): 6-8.

Stringer, G.E. 1967. Comparative hooking mortality using three types of terminal gear on rainbow trout from Pennask Lake, British Columbia. Canadian Fish Culturist 39: 17-21.

Suski, C.D., S.S. Killen, S.J. Cooke, J.D. Kieffer, D.P. Philipp and B.L. Tufts. 2004. Physiological significance of the weigh-in during live-release angling tournaments for largemouth bass. Transactions of the American Fisheries Society 133: 1291-1303.

Suski, C.D., J.H. Svec, J.B. Ludden, F.J.S. Phelan and D.P. Philipp. 2003. The effect of catchand-release angling on the parental care behavior of male smallmouth bass. Transactions of the American Fisheries Society 132: 210-218.

Taylor, M.J. and K.R. White. 1992. A meta-analysis of hooking mortality of nonanadromous trout. North American Journal of Fisheries Management 12: 760-767.

Tilyou, G.A. and C.E. Hoenke. 1992. Evaluation of unattended yo-yos and triggers. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Fish and Wildlife Agencies 46: 505-509.

Titus, R.G. and C.D. Vanicek. 1988. Comparative hooking mortality of lure-caught lahontan cutthroat trout at Heenan Lake, California. California Fish and Game 74(4): 218-225.

Tufts, B.L., Y. Lang, K. Tufts and R.G. Boutilier. 1991. Exhaustive exercise in "wild" Atlantic salmon (Salmo salar): acid-base regulation and blood gas transport. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 48: 868-874.

Vincent-Lang, D., M. Alexandersdottir and D. McBride. 1993. Mortality of coho salmon caught and released using sport tackle in the Little Susitna River, Alaska. Fisheries Reseach 15: 339-356.

Warner, K. 1976. Hooking mortality of landlocked Atlantic salmon, Salmo salar in a hatchery environment. Transactions of the American Fisheries Society 105: 365-369.

Warner, K. 1978. Mortality of lake-dwelling landlocked Atlantic salmon, Salmo salar. Transactions of the American Fisheries Society 107: 518-522.

Warner, K. 1979. Mortality of landlocked Atlantic salmon hooked on four types of fishing gear at the hatchery. Progressive Fish Culturist 41: 99-102.

Warner, K. and P.R. Johnson. 1978. Mortality of landlocked Atlantic salmon (Salmo salar) hooked on flies and worms in a river nursery area. Transactions of the American Fisheries Society 107: 772-775.

Weidlein, W.D. 1989. Mortality of released sublegal-sized smallmouth bass, catch-and-release implications. In: Catch-and-Release Fishing - A Decade of Experience, pp 217-228. (Barnhart, R.A. and T.D. Roelofs, Eds.). Arcata, California: Humboltd State University, California Cooperative Fisheries Research Unit.

Welborn, T.L., Jr., and J.H. Barkley. 1974. Study on the survival of tournament released bass on Ross R. Barnett Reservoir, April 1973. Proceedings of the Annual Conference of the Southeastern Association of Game and Fish Agencies 27: 512-519.

Wertheimer, A., A. Celewycz, H. Jaenicke, D. Mortensen and J. Orsi. 1989. Size-related hooking mortality of incidentally caught chinook salmon, Oncorhynchus tshawytscha. Marine Fisheries Review 51(2): 28-35.

Wertheimer, A.C. 1988. Hooking mortality of chinook salmon released by commercial trollers. North American Journal of Fisheries Management 8: 346-355.


 Załącznik 1. Podsumowanie zestawień na podstawie studiów nad wypuszczaniem złowionych ryb (żółtym kolorem oznaczono gatunki występujące w Polsce).

Nazwa łacińska Nazwa angielska Nazwa polska Liczba zbadanych ryb Ilość dni Śmiertelność (%) Źródło Data
Ameiurus natalis Yellow bullhead - 20 <1 0 Tilyou and Hoenke 1992
               
Esox lucius Northern pike Szczupak 242 5-16 0-4.8 Burkholder 1992
94 4-10 6.4 Falk and Gilman 1975
185 2 1-33 Dubois 1994
               
Esox masquinongy Muskellunge Musky - 3.5 30 Beggs et al. 1980
               
Hybrid of M. chrysops (M) i M. saxatilis (F) Palmetto bass - 89 3 1-29 Childress 1989a
               
Hybrid of E. lucius and E. masquinongy Tiger muskellunge Musky tygrysi 217 1 9.7 Newman and Storck 1986
               
Ictalurus furcatus Blue catfish Sum błękitny 52 3 5.1 Muoneke 1993
               
Ictalurus punctatus Channel catfish Sum kanałowy 214 3 19 Ott and Storey 1993
704 6 33 Rutledge 1975
14 <1 0 Tilyou and Hoenke 1992
               
Lepomis gibbosus Pumpkinseed - 175 3 0 Cooke et al. 2003b
               
Lepomis macrochirus Bluegill - 170 3 1.1-25.3 Muoneke 1992b
210 3 0-18 Burdick and Wydoski 1989
75 10 30-88 Siewert and Cave 1990
200 7 4-14 Barthel et al. 2003
685 3 1.3 Cooke et al. 2003b
               
Micropterus dolomieu Smallmouth bass Bass małogębowy 70 7 0-11 Clapp and Clark 1989
634 20 4.2-47.3 Weidlein 1989
  2 8.9 Hartley and Moring 1991
458   0-8.5 Bennet et al. 1989
612 4.9   Jackson and Willis 1991
238 3 0 Dunmall et al. 2001
               
Micropterus salmoides Largemouth bass Bass wielkogębowy 1106 1-2 3-16 Bennet et al.. 1989
3283 <1 14 Schramm et al. 1985
3129 28 32 Seidensticker 1977
261 14 19.4 Archer and Loyacano 1975
1351 6 38 Rutledge and Pritchard 1975
1422 7-23 30 May 1973
1883 19 14.3 Welborn and Barkley 1974
  14-21 26.7 Schramm et al. 1987
285 60 11.2 Pelzman 1978
  2 3.2 Hartley and Moring 1991
               
Morone chrysops White bass - 122 3 0.8 Childress 1989a
               
Morone saxatilis Striped bass Skalnik prążkowany 576 3 1.87-70.39 May 1990
307 3 38.1 Hysmith et al. 1992
113 3 0-69 Childress 1989a
464 14 16-17 Harrel 1988
215 30-40 15-29 Diodati 1991
               
Morone saxatilis Striped bass Skalnik prążkowany 89 >3 14-67 Bettoli and Osborne 1998
153 3 6.4 Nelson 1998
               
Oncorhynchus clarki Cutthroat trout Pstrąg tęczowy "cutthroat" 652 30 5.11-5.5 Marnell and Hunsaker 1970
690 30 3.8 Dotson 1982
509 10 5-73 Hunsaker et al. 1970
72698 - 0.3 Schill et al.. 1986
578 4 1.37-48.5 Titus and Vanicek 1988
               
Oncorhynchus kisutch Coho salmon Kiżucz 85 35 42-55 Milne and Ball 1956
147 2 6.8 Natural Research Consultants 1989
4861 - 18.4 Butler and Loeffel 1972
384 - 69.3 Vincent-Lang et al. 1993
               
Oncorhynchus mykiss Rainbow trout Pstrąg tęczowy 100 120 95 Mason and Hunt 1967
1000 3 1-10 Klein 1965
159   11-35 Shetter and Allison 1955
300 120 34.5-82 Mason and Hunt 1967
38 10 5-39 Barwick 1985
574 2 5.7-36 Stringer 1967
65 1-2 20 Faccin 1983
346 1 5.2 Shetter and Allison 1958
900 28 2.1 Jenkins 2003
281 29-34 16 Schill 1996
               
Oncorhynchus tshawytscha Chinook salmon Łosoś pacyficzny (czawycza) 888 4-6 22.1 Wertheimer et al. 1989
506 5 21-25 Wertheimer 1988
100 1-5 10 Bendock and Alexandersdotitir 1991
245 5 6-11 Bendock and Alexandersdotitir 1991
3618 - 11.8 Butler and Loeffel 1972
66 2 9.1 Natural Research Consultants 1989
               
Pomoxis annularis White crappie - 226 6-11 3 Hubbard and Miranda 1991
- 69 18 29 Childress 1989b
- 43 3 9.3 Muoneke 1992a
White crappie - 13 - 0.504-15.4 Colvin 1991
               
Pomoxis nigromaculatus Black crappie - 202 <1 19-77 Childress 1989b
               
Pylodictis olivaris Flathead catfish - 52 3 11.5 Muoneke 1993
               
Salmo salar Atlantic salmon Łosoś atlantycki 300 10-14 0.3-5.7 Warner 1976
149 5 13 Warner 1978
177 2-5 4-35 Warner and Johnson 1978
1221 3-14 5.1 Warner 1979
20   0 Booth et al.. 1994
               
Salvelinus fontinalis Brook trout Pstrąg źródlany 550 7-10 1-57 Shetter and Allison 1955
- 1 2.6 Shetter and Allison 1958
630 2 4.3 Nuhfer and Alexander 1992
490 14 13.5 Hulbert and Engstroem-Heg. 1980
107 1 0.9 Shetter and Allison 1958
197 - 0-28 Shetter and Allison 1955
215 10 3-7 Barwick 1985
               
Salvelinus namaycush Lake trout Palia jeziorowa 129 4-10 6.98 Falk et al. 1974
67 2 14.9 Loftus et al. 1988
50 2 10 Dextrase and Ball 1991
               
Stizostedion canadense Sauger - 74 <1 4 Bettoli et al. 2000
               
Stizostedion vitreum Walleye Walleye 180 12 1.1 Fletcher 1987
865 5 40 Goeman 1991
47 3 0 Parks and Kraai 1991
2357 3 21 Fielder and Johnson 1992
- 14-28 5-16 Payer et al. 1989
240 2 0.8 Schaefer 1989
123 1 23 Rowe and Esseltine 2002
               
Thymallus arcticus Artic grayling Lipień arktyczny 180 2 0.6 Clark 1991
158 4-10 5.1 Falk and Gilman 1975
               
Ambloplites rupestris Rock bass - 80 5 0 Cooke et al. 2001
               
Atractoscion nobilis White seabass Kulbiniec płowy 221 90 10 Aalbers et al. 2004
               
Centropristis striata Black sea bass - 64 2 4.7 Bugley and Shepherd 1991
               
Cynoscion nebulosus Spotted seatrout Kulbiniec plamisty 401 7 37 Hegen et al. 1983
43 <1 20-70 Martin et al. 1987b
52 7-9 0-56 Matlock and Dailey 1981
7 - 17-27 Hegen et al. 1987
124 3 7.29 Matlock et al. 1993
127 16 54 Martin et al. 1987a
               
Micropterus floridanus Black bass - 5 - - Lee 1989
               
Micropterus punctulatus Spotted bass - 47 3 8.5 Muoneke 1992a
               
Micropterus treculii Guadalupe bass - 85 3 2.4 Muoneke 1991
               
Morone mississippiensis Yellow bass - 5 <1 60 Tilyou and Hoenke 1992
               
Pogonias cromis Black drum Ryba chroma 19 <1 0 Martin et al. 1987b
325   0 Martin et al. 1987a
               
Sciaenops ocellatus Red drum Kulbak czerwony 171 <1 0 Martin et al. 1987b
121 3 4.13 Matlock et al. 1993
38 3 44.7 Childress 1989a
968 - 0.21 Martin et al. 1987a

tłumaczenie: Sławomir Wszołek, Jerzy Kowalski

Źródło: Ontario Ministry of Natural Resources
Copyright: 2007 Queens Printer Ontario
Wszelkie prawa do kopiowania i reprodukcji zastrzeżone

 Tekst pochodzi z WCWI za zgodą autora Jerzego Kowalskiego.

Fotografowanie ryb zgodnie z C&R

Wytyczne C&R


Większość dotychczasowych badań dotyczących C&R skupiała się na sprawdzaniu specyficznych dla gatunku odpowiedzi na potencjalne czynniki wpływające na śmiertelność. Jednakże w związku z wielką ilością badań już zakończonych, wyłoniła się spora liczba ogólnych tendencji. Dlatego też, chociaż należy wykazywać ostrożność przy przenoszeniu odkryć specyficznych dla danych gatunków na inne, następujące zalecenia są, z uwzględnieniem dostępnych podstaw naukowych, ogólnymi wytycznymi, których należy przestrzegać w celu zmniejszenia śmiertelności C&R dla większości gatunków.

Techniki wędkowania

  • Należy używać okrągłych haczyków, ponieważ minimalizują one prawdopodobieństwo głębokiego zahaczenia ryby.
  • Zaleca się stosowanie haków bezzadziorowych (w ostateczności z przygiętym zadziorem), które są łatwiejsze do usunięcia i dlatego skracają czas przetrzymywania ryby.
  • Zaleca się odstępowanie od stosowania przynęt naturalnych, jako tych, które zwiększają prawdopodobieństwo głębokiego zahaczenia ryb.
  • Zalecane jest stosowanie przynęt sztucznych.
  • Nie wolno zostawiać wędek bez dozoru, bo może to spowodować głębsze połknięcie przynęty.
  • Żyłka (linka) używana podczas połowu, powinna być odpowiednia do poławianego gatunku. Zapobiegnie to przerwaniu żyłki (linki) oraz skróci czas holowania.
  • Należy unikać łowienia podczas ekstremalnych temperatur wody (zarówno tych niskich, jak i wysokich), gdy zamierza się uwalniać złowione ryby.

Lądowanie ryb

  • Złowiona ryba powinna być wyholowana tak szybko jak to możliwe, aby zapobiec fizycznemu wyczerpaniu ryby.
  • Ryby powinny być lądowane ręką, jeżeli jest to możliwe.
  • Jeżeli zastosowanie podbieraka jest potrzebne lub wymagane, powinien on być bezwęzłowy, a najlepiej wykonany z miękkiej gumy.
  • Podczas lądowania ekstremalnie dużych okazów (np. musky), należy rozważyć zastosowanie kołyski.

Przetrzymywanie oraz fotografowanie złowionych ryb

  • Należy trzymać rybę w wodzie jak najdłużej, by zminimalizować czas jej ekspozycji na powietrze.
  • Nigdy nie należy wkładać palców pod skrzela ani w oczy.
  • Nie należy nigdy trzymać ciężkiej ryby za szczękę, jako że może to spowodować uszkodzenie szczęki i kręgów.
  • Duże ryby należy trzymać poziomo i podtrzymywać ciało by uniknąć uszkodzeń organów wewnętrznych.
  • Rybę należy trzymać zwilżonymi rękami bądź używając mokrych, płóciennych rękawiczek.
  • Należy mieć przygotowany sprzęt fotograficzny przed lądowaniem ryby, by zminimalizować ekspozycję ryby na powietrze.
  • Należy fotografować rybę w wodzie, jeżeli tylko to możliwe.

Odhaczanie ryby

  • Należy mieć pod ręką szczypce o długich końcówkach w celu usunięcia haczyka.
  • Haczyk należy usunąć szybko, trzymając rybę w wodzie.
  • Jeśli ryba jest zahaczona głęboko, należy przeciąć linkę i jak najszybciej uwolnić rybę.
  • Należy unikać stosowania haczyków wykonanych ze stali nierdzewnej z uwagi na dłuższy czas potrzebny na ich skorodowanie po pozostawieniu w rybie.

Dekompresja

  • Zamierzając wypuszczać złowione ryby, należy unikać łowienia na większych głębokościach (5-6 metrów).
  • Należy brać pod uwagę głębokość złowienia ryby decydując czy uwolnić rybę czy nie.
  • Należy uwalniać rybę niezwłocznie po jej lądowaniu.
  • Nie należy stosować sztucznego odbarczenia pęcherza pławnego ("fizzing").

Przywracanie sprawności ryby

  • Jeśli połów nastąpił w miejscu, gdzie jest nurt, rybę należy ustawić grzbietem do góry, głową pod prąd.
  • Jeśli nie ma nurtu, należy delikatnie poruszać rybą w wodzie do przodu i do tyłu, aż ryba zacznie normalnie poruszać skrzelami i będzie zdolna do utrzymania równowagi.
  • Kiedy ryba zacznie się gwałtownie poruszać, należy pozwolić jej odpłynąć.

tłumaczenie: Sławomir Wszołek, Jerzy Kowalski

Źródło: Ontario Ministry of Natural Resources
Copyright: 2007 Queens Printer Ontario
Wszelkie prawa do kopiowania i reprodukcji zastrzeżone

Fotografowanie ryb

Naturalnym jest, że każdy wędkarz, który złowi okaz ryby godny sfotografowania może to zrobić także z zachowaniem zasad C&R. Oto kilka wskazówek wykonania pamiątkowego zdjęcia, ciągle zapewniając rybie maksymalne w danych warunkach szanse na przeżycie.

Cel fotografowania ryby

Nie ma potrzeby robienia zdjęć rybom niewielkim i pospolitym. Jeśli nie dokumentujemy naszych niezwykłych wędkarskich poczynań, nie zbieramy materiałów naukowych, nie ma także sensu fotografowanie jedynie po to, żeby mieć kolejny plik w komputerze (obok tysiąca takich samych). W naszych realiach fotografuje się przeważnie ryby średnie, jednak pamiętajmy, że postępowanie C&R ma na celu zachowanie i rozwój populacji, zwrócenie środowisku ryby, która za kilka sezonów może faktycznie zasłużyć na miano trofeum.

zdjęcie Włóczykija z naszej galerii

Czas potrzebny na wykonanie zdjęcia

To główna zasada, której nie przestrzeganie praktycznie przekreśla przeżywalność ryby. Czas kontaktu ryby z otoczeniem innym niż naturalne nie powinien być dłuższy niż kilkanaście sekund. To wystarczy do wykonania nawet serii zdjęć. Aby temu sprostać należy:

  • Przygotować aparat odpowiednio wcześnie. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby tak jak przygotowujemy stanowisko wędkarskie, dodatkowo wyciągnąć aparat z futerału, ustawić odpowiednie parametry (czas naświetlania, czułość matrycy, balans bieli i ogniskową) lub skorzystać z dość dobrych i wystarczających w większości warunków zdjęciowych programów tematycznych lub w ostateczności ustawień automatycznych. W wyłączonym aparacie większość ustawień jest zapamiętywanych, a te które są zmieniane (ogniskowa w aparatach z obiektywami o zmiennej ogniskowej, tzw. zoom) łatwiej ustawić po przeprowadzonej próbie.
  • Jeśli wędkujemy samotnie aparat powinien znajdować się pod ręką, jeśli w towarzystwie, sytuacja jest łatwiejsza, zdjęcie wykona nasz partner, pod warunkiem, że objaśnimy mu wcześniej zasady postępowania.

Kompozycja fotografii

  • Na zdjęciu powinno znaleźć się przede wszystkim trofeum, w dalszej kolejności wędkarz. Bywa, że ryba jest na tyle duża, że kadr trzeba skrócić obcinając głowę wędkarza. Takich sytuacji można uniknąć wchodząc do wody. Jeśli tylko mamy możliwość, powinniśmy odhaczyć rybę w wodzie, a po tym uchwycić ją jedną ręką w okolicach płetw piersiowych, zwracając uwagę na to, aby nasze palce nie dotykały skrzeli. Drugą ręką należy chwycić za nasadę ogona, powstrzymując przy tym jej gwałtowne ruchy.
  • Ryba powinna zawsze znajdować się w naturalnej, poziomej pozycji.
  • W miarę możliwości należy unikać wyciągania ryby z wody, wystarczy, że będzie nieco uniesiona ponad lustro. Jej wielkość, kolory, kondycję i tak będzie widać, a dodatkowo ryba będzie spokojniejsza i nienarażona na otarcia dłoni wędkarza.
  • Jeśli z jakichś względów musimy zdobycz unieść nad wodą (np. jeśli jesteśmy zasłonięci przez krzewy, fragment brzegu w stosunku do fotografującego nas towarzysza) róbmy to z największą ostrożnością. Duże ryby należy podtrzymywać w okolicach głowy, piersi i brzucha na całym przedramieniu, druga ręka pozostaje w uchwycie za nasadę ogona (chwyt jak przy kołysaniu). Taka ekspozycja powinna trwać jak najkrócej, po czym rybę należy włożyć do wody, natlenić i wypuścić.
  • W sytuacji, kiedy zdobycz musimy wynieść na brzeg, róbmy to wyłącznie w podbieraku (o budowie i właściwościach zgodnymi z metodą C&R). Jeżeli nie mamy specjalnej maty, rybę należy pozostawić w podbieraku i w nim zrobić jej zdjęcie. W ostateczności rybę można położyć także w podbieraku na, wybranym w pobliżu, jak najmniej twardym podłożu (może to być wilgotna trawa). Nie wolno ryby kłaść na piachu, kamieniach, ostrych trzcinach, deskach pomostu, dnie łodzi itp. które powodują utratę śluzu, a nawet skaleczenie. Pamiętajmy jednak o generalnej zasadzie dot. czasu poza wodą. Im jest on dłuższy tym drastycznie zmniejszamy szanse na przeżycie ryby.

<a href=

http://www.cfb.ie/fishing_in_ireland/CatchandRelease.htm

Na koniec, to jedynie wskazówki, praktyka bywa różna, jednak jestem przekonany, że stosowanie ich choćby w niewielkim stopniu znacznie podniesie realną przeżywalność ryb. Ważne przy tym, aby te wytyczne stosować łącznie, a nie wybiórczo, bo nawet w świetle dostępnych badań, nadal nie wiemy, które z nich mogą zadecydować na niekorzyść uwalnianych ryb.

 

Tekst pochodzi z WCWI za zgodą autora Jerzego Kowalskiego.

na podstawie materiałów: Atlantic Salmon Federation
oraz Ireland Central Fisheries Board
Robert Popiołek *TJ*

Zasady Catch & Release, cz.1

title eng

 

 

WĘDKARSTWO C&R: PRZEGLĄD Z WYTYCZNYMI DOTYCZĄCYMI SPOSOBÓW
WŁAŚCIWEGO OBCHODZENIA SIĘ Z RYBAMI

Streszczenie
Stosowanie technik C&R staje się coraz bardziej rozpowszechnione wśród wędkarzy. Ten wzrost rozpowszechnienia jest wynikiem zarówno postrzegania tego procesu przez wędkarzy jako techniki ochrony środowiska jak też tego, że praktyki C&R są wymagane przez zarządzających łowiskami. Pomimo rozpowszechnionego użycia technik C&R, występuje generalny brak zrozumienia dotyczący śmiertelności spowodowanej stosowaniem takich praktyk oraz w jaki sposób odmienności w stosowanych technikach mogą wpływać na poziom tej śmiertelności.

Na szczęście, wzrost stosowania przez wędkarzy praktyk C&R, jest zbieżny z rozwojem badań naukowo sprawdzających praktyki C&R. Chociaż większość dotychczasowych badań naukowych dotyczyła konkretnych gatunków, istnieją ogólne zalecenia dotyczące C&R, które mogą być poczynione na podstawie dostępnych informacji.

Chociaż C&R jest fizjologicznie obciążające, to stres i w konsekwencji śmiertelność mogą zostać zminimalizowane przez postępowanie zgodne z ogólnymi wytycznymi C&R. Sprzęt wędkarski powinien być dostosowany do poławianych gatunków i pozwalający na szybkie wyholowanie ryby. Należy poważnie brać pod uwagę stosowanie haczyków bezzadziorowych oraz haczyków okrągłych, by zredukować czas potrzebny na uwolnienie ryby. Wystawienie ryby na działanie powietrza powinno być ograniczone do absolutnego minimum, a ryba powinna być uwalniana szybko. Głębokość, na jakiej ryba została złowiona, miejsce wbicia haczyka czy występowanie krwawień, również powinny być brane pod rozwagę przy podejmowaniu decyzji o wypuszczeniu ryby bądź jej zatrzymaniu.

C&R może być skuteczne, kiedy jest prawidłowo przeprowadzone, przynosząc minimalne szkody rybom i powinno być wprowadzane i popierane. Jednakże, w związku z występowaniem różnic między gatunkami w odpowiedzi na techniki C&R, zaleca się prowadzenie dalszych badań w celu opracowania specyficznych wytycznych postępowania dla poszczególnych gatunków.

Wstęp
Przez ostatnich kilka dekad C&R stało się powszechną praktyką wśród wędkarzy. W przeglądzie wędkarstwa rekreacyjnego w Ontario, który był przeprowadzony w 2000 roku, jedynie 5% badanych wędkarzy przyznało, że nie stosowali C&R w jakimś zakresie (OMNR 2003). C&R może być stosowane dobrowolnie lub dlatego, że jest wymagane. W prowincji Ontario, wymiary ochronne są stosowane jako techniki zarządzania w wielu wodach, dla różnych gatunków ryb. Wypuszczanie ryb może być obligatoryjne, jeśli nie przekroczyły one minimalnego wymiaru, jeśli przekroczyły maksymalny wymiar lub wewnątrz widełkowych wymiarów ochronnych. Dodatkowo, wędkarze mogą dobrowolnie stosować C&R jako technikę ochrony środowiska.

Jednym z kluczowych elementów wpływających na wzrost stosowania praktyk C&R, zarówno przez wędkarzy jak i zarządzających łowiskami, jest założenie, że wypuszczane ryby faktycznie przeżywają to doświadczenie. To założenie pochodzi z obserwacji, że wypuszczane po złowieniu ryby zazwyczaj odpływają, najwyraźniej nieuszkodzone. Jednakże badania wskazują, że w większości śmiertelność występuje jakiś czas po ich uwolnieniu (Muoneke and Childress, 1994) i w związku z tym ryby wyglądające na zdrowe podczas uwalniania mogą później wykazywać objawy uszkodzeń bądź zaburzeń czynnościowych spowodowanych stosowanymi praktykami C&R. Biorąc pod uwagę potencjalny wpływ śmiertelności na powodzenie C&R jako praktyki zarządzania łowiskami, istnieje rosnące zapotrzebowanie na zrozumienie poziomu śmiertelności powodowanej przez C&R i określenie w jaki sposób różne czynniki mogą wpływać na przeżywalność ryb po C&R.

Wpływ śmiertelności spowodowanej praktykami C&R jest często niedoszacowany zarówno przez wędkarzy jak i przez gospodarzy łowisk. Z przeglądu wyników 118 badań C&R (załącznik 1) które obejmowały obserwację ponad 120 000 szt. ryb wykazano, że średnia śmiertelność związana z wędkowaniem C&R wynosiła 16,2%. W ten sposób, chociaż wielu wędkarzy może zakładać, że przez praktykowanie C&R nie wywierają wpływu na populacje ryb, znacząca liczba uwalnianych ryb może zginąć. Dodatkowo, wielu wędkarzy po osiągnięciu limitu połowu kontynuuje łowienie, zakładając, że wszystkie kolejne ryby będą wypuszczać, jednak często nie biorą oni pod uwagę liczby ryb, które zostaną w sposób niezamierzony uśmiercone w wyniku takiego postępowania.

Celem poniższego przeglądu jest zebranie aktualnego stanu wiedzy odnoszącej się do wędkowania C&R oraz przedstawienie wytycznych, aby zminimalizować śmiertelność powodowaną sposobami praktykowania C&R. Podczas gdy popularność zawodów wędkarskich w prowincji Ontario stale rośnie, ta analiza nie odnosi się do specjalnych zagadnień związanych z zawodami wędkarskimi. Jednakże w pewnych przypadkach przedstawiane są wyniki badań skupionych na zawodach wędkarskich, kiedy mogą znaleźć zastosowanie w sytuacjach wędkarskich, niezwiązanych z zawodami. Biorąc pod uwagę specyfikę wędkowania podczas zawodów oraz wzrost ich popularności należy przeprowadzić przegląd sposobów stosowanych podczas zawodów.

Wpływanie na zmienne w celu skutecznego C&R

Odpowiedź fizjologiczna

Wiele badań usiłowało określić fizjologiczną odpowiedź na procedury C&R (np. Beggs i wsp. 1980, Gustaveson i wsp., 1991; Tufts i wsp., 1991; Ferguson i Tufts, 1992; Cooke i wsp., 2003a). Na podstawie tych badań można określić wiele ogólnych reakcji. Wydłużony czas holu może skończyć się wyczerpaniem zdobyczy, które charakteryzuje się znaczącą kwasicą z powodu uwalniania do płynu pozakomórkowego protonów z mięśniówki białej o słabym przepływie krwi (Tufts i wsp., 1991). W szczególności powoduje to wzrost stężenia kwasu mlekowego we krwi i spadek zewnątrzkomórkowego pH (Tufts i wsp., 1991). Gdy ryba jest wyholowana, wystawienie jej na powietrze powoduje zapadanie się blaszek skrzeli, wywołujące prawie całkowitą utratę wymiany gazowej. To z kolei powoduje wzrost stężenia CO2 i spadek stężenia O2 we krwi (Ferguson i Tufts, 1992). Wykazano, że wyczerpujący wysiłek podczas holu oraz ekspozycja na powietrze wywołują zwiększenie rzutu serca, przy zmniejszonej objętości wyrzutowej i zwiększonej częstości rytmu serca (Cooke i wsp., 2003a). Podczas gdy reakcja fizjologiczna ryby w odpowiedzi na zastosowanie wobec niej praktyki C&R jest relatywnie dobrze poznana, niewiele wiadomo o skumulowanym wpływie tych sub-letalnych (prawie śmiertelnych) czynników stresowych.

Niektóre z efektów sub-letalnego stresu powodowanego przez C&R obejmują ograniczenie wzrostu, zaburzony sukces reprodukcyjny i zwiększoną podatność na choroby i patogeny. Clapp i Clark (1989) odkryli, że wzrost bassa małogębowego pozostaje w ścisłej korelacji z liczbą złowień na haczyk w taki sposób, że złowienie na haczyk zmniejszało wzrost w następującym po nim okresie. Mason & Hunt (1967) badali przeżywalność oraz wzrost głęboko zahaczonych pstrągów tęczowych w okresie 4 miesięcy. Odkryli, że u ryb, które przeżyły do końca eksperymentu, nie było znaczącego zmniejszenia przyrostów wśród uwolnionych ryb, nawet w przypadku ryb, którym haczyki pozostawiono. Sprawdzając wpływ C&R na skuteczność reprodukcyjną, Booth i wsp. (1994) odkryli, że nie było znaczących różnic w przeżywalności ikry złowionych i niezłowionych łososi atlantyckich. Odwrotnie, Cooke i wsp. (2000) odkryli, że w przypadku bassa wielkogębowego, zapewniających rodzicielską opiekę złożonej ikrze, u osobników, które zostały złowione wykazano zwiększony odsetek przypadków pożerania wylęgu oraz wzrost liczby porzuceń tarlisk. Podobnie jest w przypadku bassa małogębowego, u którego odkryto zmniejszoną zdolność do ochrony wylęgu po złowieniu ich z gniazda (Suski i wsp., 2003). Stąd też wynika, że przynajmniej w odniesieniu do niektórych gatunków są dowody świadczące o tym, że wypuszczanie złowionych ryb może spowodować spadki przyrostów oraz zmniejszenie sukcesu reprodukcyjnego.

W dodatku do sub-letalnego w skutkach stresu fizjologicznego, sposoby praktykowania C&R mogą powodować uszkodzenia, które chociaż początkowo nie powodują śmiertelności, mogą przynosić szkodliwe następstwa. Na przykład haczyki mogą fizycznie uszkodzić skrzela, szczęki, przełyk bądź oczy. Te uszkodzenia z kolei, mogą spowodować upośledzenia w poruszaniu się, pobieraniu pożywienia czy też w reprodukcji, z których wszystkie mogą efektywnie wyeliminować zdrową wcześniej rybę z populacji.

Rodzaj haczyka
Chociaż istnieje znacząca zmienność między gatunkami w zakresie wpływu rodzaju stosowanego sprzętu na śmiertelność C&R, można dokonać wielu uogólnień. Podczas gdy istnieje pewne zróżnicowanie między gatunkami, zastosowanie okrągłych haczyków zazwyczaj zmniejsza śmiertelność. Haczyki okrągłe tym się różnią od tradycyjnych haczyków typu J, że grot haczyka jest generalnie prostopadły do jego trzonka (rys. 1). Odkryto, że haczyki okrągłe rzadziej powodują głębokie zahaczenie, jednakże, są pewne dowody na to, że w przypadku ryby bluegill, częstość obrażeń oczu jest większa (Cooke i wsp., 2003). Analizując skuteczność zastosowania haczyków okrągłych, Cooke i Suski (2004) odkryli, że użycie okrągłych haczyków zredukowało ogólny wskaźnik śmiertelności o ok. 50%, choć występowała zmienność między gatunkami.

cr hooks

Rys. 1. Wzory dwóch haczyków okrągłych (a i b) oraz konwencjonalny haczyk typu J (c), (Cooke i Suski, 2004).

Haczyki bezzadziorowe są często zalecane jako alternatywa dla haczyków z zadziorami, w celu zmniejszenia śmiertelności C&R. Rzeczywiście, w prowincjach Manitoba oraz Alberta ustanowiono regulacje, że na wodach będących pod ich jurysdykcją, podczas wędkowania można używać jedynie haczyków bezzadziorowych, w celu zmniejszenia śmiertelności C&R. Wykazano, że stosowanie haków bezzadziorowych skraca czas manipulacji przez ułatwienie usuwania haczyka, przez to zmniejszając związaną z tym śmiertelność (Cooke i wsp., 2001). Schaeffer i Hoffman (2002) także wykazali, że czas odhaczania ryb zahaczonych haczykami bezzadziorowymi był znacząco krótszy niż w przypadku haczyków z zadziorem, jakkolwiek te same badania wskazały, że wędkarze używający haczyków z zadziorami, wylądowali 22% więcej ryb, niż ci używający haczyków bezzadziorowych. Podobnie odkryto, że użycie haczyków bezzadziorowych spowodowało znaczący spadek śmiertelności u pstrągów (Taylor i White, 1992). Sugerowano również, że haczyki bezzadziorowe zmniejszają uszkodzenia tkanek. Tak więc, chociaż haczyki bezzadziorowe są generalnie mniej szkodliwe dla ryb, wędkarze mogą niechętnie ich używać ponieważ dostrzegają, że ucierpi rozmiar ich połowów.

Przynęty żywe kontra sztuczne
Wpływ rodzaju przynęty na śmiertelność spowodowaną wypuszczaniem ryb także był poddawany dość szczegółowym badaniom. Odkryto, że śmiertelność wywołana złowieniem na haczyk przy użyciu przynęt naturalnych była znacząco większa niż w przypadku przynęt sztucznych u ryb z gatunku striped bass (Wilde i wsp., 2000). Podobne efekty stwierdzono u ryb z gatunku bluegill, które znacznie głębiej połykały haczyki z robakami niż sztuczne przynęty i sztuczne muchy, co z kolei powodowało wzrost ich śmiertelności (Siewert i Cave, 1990). Porównując śmiertelność wywołaną złowieniem ryb z gatunku walleye, złowionych na sztuczne oraz naturalne pijawki stwierdzono śmiertelność na poziomie odpowiednio 0% i 10%, a używanie naturalnych pijawek powodowało w dodatku głębsze zahaczanie ryb (Payer i wsp., 1989). Wyniki dla bassa małogębowego również wykazały 11% śmiertelność podczas używania małych rybek, a 0% podczas używania przynęt spinningowych (Clapp i Clark, 1989).

Od niedawna notuje się wzrost popularności zapachowych przynęt sztucznych. Uważa się, że zapachowe przynęty sztuczne mogą być atakowane przez ryby w podobny sposób jak przynęty żywe, w ten sposób zwiększając śmiertelność Na poparcie tej hipotezy, Schisler i Bergersen (1996) odkryli, że śmiertelność wywołana złowieniem była znacząco wyższa podczas łowienia na aromatyzowane przynęty sztuczne niż przy użyciu przynęt bezzapachowych. Jednakże Dunmall i wsp. (2001) stwierdzili, że w przypadku bassa małogębowego (smallmouth bass) stosowanie przynęt zapachowych nie miało wpływu na śmiertelność C&R. Wyniki tych badań sugerują, że używanie przynęt naturalnych oraz może też sztucznych, lecz aromatyzowanych, powoduje głębsze zahaczenie, zwiększenie ryzyka urazu podczas wyciągania haczyka oraz wydłużenie czasu ekspozycji ryby na powietrze, podczas usuwania haczyka. Tak więc, śmiertelność C&R może być zmniejszona przez używanie sztucznych przynęt.

Miejsce zahaczenia
Wykazano, że miejsce zahaczenia wpływa na śmiertelność C&R. Śmiertelność C&R u white seabass była bezpośrednio związana z miejscem zahaczenia, a wszystkie przypadki śmiertelne dotyczyły uszkodzenia narządów wewnętrznych haczykiem (Aalbers i wsp., 2004). Podobne rezultaty wykazano podczas badania przeżywalności bassów wielkogębowych (largemouth bass), wśród których padło 56% osobników zahaczonych w przełyku, podczas gdy śmiertelność ryb zahaczonych w inne miejsca nie była znacząco różna od śmiertelności ryb, które nie były zahaczone w ogóle (Pelzman, 1978). Dextrase i Ball (1991) odkryli, że śmiertelność wśród palii jeziorowej (lake trout) była w większości ograniczona do ryb głęboko zahaczonych. Śmiertelność szczupaka (northern pike) także była znacznie wyższa u ryb, które były głęboko zahaczone (Dubois i wsp., 1994). Schisler i Bergersen (1996) donieśli, że również w przypadku pstrągów tęczowych (rainbow trout) śmiertelność była znacząco wyższa u ryb zahaczonych za łuki skrzelowe lub przełyk, niż u tych zahaczonych powierzchownie, zaś ta zwiększona śmiertelność jest przypisywana intensywności krwawień związanej z umiejscowieniem haczyka. Wszystkie te badania wskazują fakt, że ryby głęboko zahaczone doznają zwiększonej śmiertelności.

Podczas gdy wzrost śmiertelności ryb, związany z głębokim zahaczeniem jest zrozumiały, mniej oczywiste jest to czy lepiej odciąć żyłkę (linkę) głęboko zaciętej ryby, czy próbować usunąć haczyk, potencjalnie ryzykując dalsze uszkodzenia i zwiększoną ekspozycję ryby na powietrze. Aalbers i wsp. (2004) sprawdzali wzrost i przeżywalność ryb z gatunku white seabass do 90 dni po złowieniu i odkryli, że przeżywalność ryb z haczykiem pozostawionym w miejscu wbicia była zwiększona w porównaniu z rybami, którym usunięto haczyki, chociaż ich wzrost został ograniczony. Kiedy haczyki były usuwane, śmiertelność osiągnęła 65% w porównaniu, do 41%, gdy haczyki były pozostawiane. W tym badaniu, wśród ryb, które były wypuszczane z hakami pozostawianymi na miejscu, 39% z sukcesem pozbyło się haczyków do zakończenia badania, jakkolwiek zaobserwowano minimalny rozkład haczyków, które pozostały na miejscu. Te wyniki pokrywają się z wynikami osiągniętymi przez Mason i Hunt (1967), którzy badali wpływ usuwania haczyków na przeżywalność pstrąga tęczowego (rainbow trout) do 4 miesięcy po uwolnieniu. Dwie trzecie spośród ryb, wypuszczonych bez usuwania haczyka przeżyło, podczas gdy przeżywalność w grupie ryb, którym usunięto haczyki wyniosła jedynie 11,5%. Ponadto, wśród ryb, które przeżyły z haczykami pozostawionymi w miejscu, więcej niż połowa pozbyła się haczyków przed zakończeniem badania. Schill (1996) odkrył, że odcięcie linki i pozostawienie haczyka u głęboko zahaczonych pstrągów tęczowych, zredukowało ich śmiertelność z 58% do 36%, zaś wśród ryb, które zostały wypuszczone z haczykami, od 60% do 74% ryb, zdołało się ich pozbyć przed końcem badania. Ostatnio zasugerowano, że dla takich gatunków ryb, jak bass czy walleye jest możliwe zredukowanie śmiertelności spowodowanej głębokim zahaczeniem, poprzez usuwanie haczyka poprzez skrzela (Strange, 2004). Jednakże, aż do chwili obecnej, nie przeprowadzono żadnych badań doświadczalnych, które potwierdzałyby efektywność tej techniki.

Tak więc, pomimo relatywnie niewielu badań, zajmujących się wpływem głębokiego zahaczenia na śmiertelność, wydaje się, że dla niektórych gatunków, ich śmiertelność w takich przypadkach może być ograniczana poprzez wypuszczanie ryb z haczykami pozostawionymi na miejscu.

Tekst pochodzi z WCWI za zgodą autora Jerzego Kowalskiego.

tłumaczenie: Sławomir Wszołek, Jerzy Kowalski

Źródło: Ontario Ministry of Natural Resources
Copyright: 2007 Queens Printer Ontario
Wszelkie prawa do kopiowania i reprodukcji zastrzeżone

Prawo na kłusownika

...Prawo należy stosować i korzystać z niego w sposób świadomy i ze znajomością rzeczy. To tak jak z naprawą zegarka, z którą nie idziemy do stolarza. Trzeba poszukać zegarmistrza. I nawet w prostych naprawach ufać wyłącznie jego radom...

Czytaj dalej

Jak uratować szczupaka (i nie tylko).

... Przekaz (dotyczący warunków ochrony) musi być jednoznaczny i taki, by można z nim było iść do zespołów decydujących o regulacjach. Inaczej możliwa jest porażka, a nawet kompromitacja akcji, co dodatkowo może skutkować frustracją tych niewielu, którym jeszcze się chce cokolwiek robić. Tak jak było to z petycją Klubu Karpiarzy...

Czytaj dalej

Pochwała różnorodności, cz.III

... Do wyniszczenia populacji nie jest konieczne wyłowienie ostatniego pstrąga z rzeki. Wystarczy, że eksploatowanie zasobów posunie się do tego stopnia, że do tarła będą przystępować osobniki blisko spokrewnione i populacja zdegraduje się w wyniku „chowu wsobnego”...

Czytaj dalej

Pochwała różnorodności, cz.II

...Historia ewolucji pstrągów potokowych ginie w pomroce dziejów - szacuje się, że wyodrębnienie w ramach rzędu Salmo ginącej obecnie linii genetycznej pstrąga „marmurowego” (Salmo marmoratus) nastąpiło 1-3 mln lat temu. Zasięg naturalnego występowania pstrągów potokowych obejmuje całą Europę, północno-zachodnią Afrykę po góry Atlas i Azję aż po Jez. Aralskie i Turcję...

Czytaj dalej

Pochwała różnorodności, cz. I

...Można powiedzieć, że pstrąg to pstrąg i sprowadzając rozumowanie do absurdu, powiedzieć, że nie ma różnicy między komercyjnym łowiskiem pełnym pstrągów wpuszczonych przedwczoraj, funkcjonującym jako specyficzny sklep z rybami, a łowieniem rodzimych pstrągów, w dziewiczych rzekach. To tak jakby powiedzieć, że wino to wino – barwa, zawartość alkoholu i nazwa te same, więc nieważne czy pijemy bułgarską Sofię czy Château Lafite Rothschild 1947 Premier Cru...

Czytaj dalej

Współczesna akwakultura a rozwój wędkarstwa muchowego

...Wartość zrównoważonych łowisk nie podlega dyskusji. Badanie przeprowadzone przez Dr Erika Erlandson-Hammargren’a przeprowadzone na rzece Morrum w Szwecji w 1989 r (cytowane przez Prezydenta EFFTA w jego wystąpieniu podczas posiedzenia Komitetu Łowisk Parlamentu Europejskiego) wykazało, że roczny, rybacki, komercyjny połów 50 000 sztuk łososi przedstawiał wartość 500 000 Euro, podczas gdy 750 łososi złowionych przez wędkarzy przyniosło lokalnej gospodarce 6 000 000 Euro! Czyli jeden łosoś złowiony przez wędkarza był wart dla lokalnej gospodarki 8000 Euro!!!...

Czytaj dalej

Zjeść lipienia...

...Gdy przed laty pisałem o zagrożeniach dotyczących populacji lipienia i pstrąga potokowego, niektórzy z kolegów zarzucali mi czarnowidztwo i „krakanie”. Dzisiaj ówcześni optymiści miotają się po całym kraju usiłując złowić jakiegoś kardynała, lub wyprawiają się na rzeki Skandynawii...

Czytaj dalej